Prawid\u0142owe ustalenie d\u0142ugo\u015bci okresu pr\u00f3bnego jest tematem, z kt\u00f3rym regularnie mamy do czynienia w ramach doradztwa z zakresu prawa pracy. Najnowszy wyrok Federalnego S\u0105du Pracy (wyrok z dnia 30 pa\u017adziernika 2025 r. \u2013 2 AZR 160\/24) wnosi w tej kwestii wi\u0119ksz\u0105 jasno\u015b\u0107, a jednocze\u015bnie nak\u0142ada wi\u0119ksz\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za kszta\u0142towanie tre\u015bci um\u00f3w. <\/p>\n\n
BAG: Proporcjonalne ustalenie okresu pr\u00f3bnego w przypadku umowy o prac\u0119 na czas okre\u015blony<\/u><\/strong><\/p>\n\n Sprawa<\/strong><\/p>\n\n Pow\u00f3dka (pracownica) by\u0142a zatrudniona od 22 sierpnia 2022 r. na stanowisku \u201eAdvisor I, Customer Service\u201d w ramach konkretnego projektu na czas okre\u015blony wynosz\u0105cy jeden rok. Zgodnie z umow\u0105 o prac\u0119 strony uzgodni\u0142y czteromiesi\u0119czny okres pr\u00f3bny, podczas kt\u00f3rego stosunek pracy m\u00f3g\u0142 zosta\u0107 wypowiedziany z dwutygodniowym wyprzedzeniem. Zakres obowi\u0105zk\u00f3w wynikaj\u0105cych z umowy o prac\u0119 wymaga\u0142 od pow\u00f3dki intensywnego wdro\u017cenia, kt\u00f3re odby\u0142o si\u0119 u pozwanej w ramach 16-tygodniowego okresu szkolenia i wdro\u017cenia. <\/p>\n\n Pismem z dnia 9 grudnia 2022 r. pozwana (pracodawca) wypowiedzia\u0142a stosunek pracy w okresie pr\u00f3bnym, z zachowaniem dwutygodniowego okresu wypowiedzenia, ze skutkiem na dzie\u0144 28 grudnia 2022 r. Pow\u00f3dka zaskar\u017cy\u0142a to wypowiedzenie w okresie pr\u00f3bnym, wnosz\u0105c pow\u00f3dztwo o ochron\u0119 przed wypowiedzeniem i argumentuj\u0105c, \u017ce czteromiesi\u0119czny okres pr\u00f3bny w przypadku stosunku pracy na czas okre\u015blony na jeden rok jest nieproporcjonalnie d\u0142ugi. Wbrew przepisom \u00a7 15 ust. 3 ustawy o zatrudnieniu w niepe\u0142nym wymiarze godzin i na czas okre\u015blony (TzBfG) uzgodniony okres pr\u00f3bny nie pozostawa\u0142 w odpowiedniej proporcji do czasu trwania umowy na czas okre\u015blony. W opinii pow\u00f3dki okres pr\u00f3bny m\u00f3g\u0142 trwa\u0107 najwy\u017cej trzy miesi\u0105ce. Ponadto pow\u00f3dka wyrazi\u0142a opini\u0119, \u017ce okres oczekiwania przewidziany w przepisach dotycz\u0105cych ochrony przed wypowiedzeniem zgodnie z \u00a7 1 ustawy o ochronie przed wypowiedzeniem (KSchG) przebiega r\u00f3wnolegle z okresem pr\u00f3bnym, a zatem pracodawca musia\u0142by wykaza\u0107 formaln\u0105 podstaw\u0119 wypowiedzenia (z przyczyn zwi\u0105zanych z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 przedsi\u0119biorstwa, z zachowaniem pracownika lub z osob\u0105 pracownika). <\/p>\n\n Zar\u00f3wno S\u0105d Pracy, jak i Krajowy S\u0105d Pracy (LAG) oddali\u0142y pow\u00f3dztwo w wi\u0119kszo\u015bci (z niewielkim odst\u0119pstwem dotycz\u0105cym okresu wypowiedzenia).<\/p>\n\n Orzeczenie Federalnego S\u0105du Pracy (BAG, wyrok z dnia 30 pa\u017adziernika 2025 r. \u2013 2 AZR 160\/24)<\/strong><\/p>\n\n Odwo\u0142anie skar\u017c\u0105cej nie zosta\u0142o uwzgl\u0119dnione przez Federalny S\u0105d Pracy.<\/p>\n\n Kryterium okre\u015blaj\u0105cym proporcjonaln\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 okresu pr\u00f3bnego w ramach stosunku pracy na czas okre\u015blony stanowi\u0105 przepisy \u00a7 15 ust. 3 TzBfG. Zgodnie z tym przepisem okres pr\u00f3bny uzgodniony w ramach umowy o prac\u0119 na czas okre\u015blony musi by\u0107 proporcjonalny do przewidywanego czasu trwania umowy oraz charakteru wykonywanej pracy. <\/p>\n\n Federalny S\u0105d Pracy (BAG) stwierdzi\u0142, \u017ce nie istnieje sta\u0142a warto\u015b\u0107 referencyjna s\u0142u\u017c\u0105ca do ustalania d\u0142ugo\u015bci okresu pr\u00f3bnego w umowach o prac\u0119 na czas okre\u015blony (np. 25% okresu obowi\u0105zywania umowy). Ani prawo krajowe, ani europejska dyrektywa w sprawie warunk\u00f3w pracy nie zawieraj\u0105 wytycznych dotycz\u0105cych konkretnego czasu trwania okresu pr\u00f3bnego w przypadku um\u00f3w o prac\u0119 na czas okre\u015blony. Nale\u017cy zatem za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce ustawodawca \u015bwiadomie zrezygnowa\u0142 z okre\u015blenia konkretnych warto\u015bci liczbowych, a ustalenie proporcjonalnego okresu pr\u00f3bnego<\/strong> powinno odbywa\u0107 si\u0119 z uwzgl\u0119dnieniem czasu trwania umowy na czas okre\u015blony<\/strong>, charakteru pracy<\/strong> oraz okoliczno\u015bci danego przypadku<\/strong>. <\/p>\n\n Wed\u0142ug Federalnego S\u0105du Pracy (BAG) czteromiesi\u0119czny okres pr\u00f3bny w przypadku umowy na czas okre\u015blony trwaj\u0105cej jeden rok nie budzi zastrze\u017ce\u0144. W sprawie, na kt\u00f3rej opiera si\u0119 orzeczenie, ma to zastosowanie w szczeg\u00f3lno\u015bci w kontek\u015bcie 16-tygodniowego okresu szkolenia i wdra\u017cania pow\u00f3dki. Charakter pracy by\u0142 w ka\u017cdym razie na tyle z\u0142o\u017cony, \u017ce konieczne by\u0142o kilkumiesi\u0119czne wdro\u017cenie, a dopiero po up\u0142ywie tego okresu pracodawca m\u00f3g\u0142 realistycznie oceni\u0107, czy okres pr\u00f3bny mo\u017cna uzna\u0107 za zaliczony. <\/p>\n\n W zwi\u0105zku z tym, zgodnie z orzeczeniem Federalnego S\u0105du Pracy (BAG), nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c uwzgl\u0119dni\u0107 fakt, \u017ce z punktu widzenia pracodawcy konieczny jest wystarczaj\u0105co d\u0142ugi okres pr\u00f3bny, aby mo\u017cna by\u0142o realistycznie oceni\u0107, czy pracownik jest w stanie sprawowa\u0107 dane stanowisko pod wzgl\u0119dem wydajno\u015bci, rzetelno\u015bci oraz wsp\u00f3\u0142pracy z prze\u0142o\u017conymi i cz\u0142onkami zespo\u0142u. R\u00f3wnie\u017c pod tym wzgl\u0119dem czteromiesi\u0119czny okres pr\u00f3bny w przypadku umowy o prac\u0119 na czas okre\u015blony na jeden rok nie budzi zastrze\u017ce\u0144. <\/p>\n\n Federalny S\u0105d Pracy (BAG) odrzuci\u0142 argumentacj\u0119 pow\u00f3dki, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 okres oczekiwania przewidziany w przepisach dotycz\u0105cych ochrony przed wypowiedzeniem, zgodnie z \u00a7 1 KSchG, bieg\u0142by analogicznie do d\u0142ugo\u015bci okresu pr\u00f3bnego. Ustawodawca \u015bwiadomie powi\u0105za\u0142 nabycie og\u00f3lnej ochrony przed wypowiedzeniem z sze\u015bciomiesi\u0119cznym nieprzerwanym trwaniem stosunku pracy i wyra\u017anie zaznaczy\u0142 to w brzmieniu \u00a7 1 KSchG. Skr\u00f3cenie okresu oczekiwania przewidzianego w przepisach dotycz\u0105cych ochrony przed wypowiedzeniem w przypadku kr\u00f3tszego okresu pr\u00f3bnego nie jest uzasadnione, poniewa\u017c okres oczekiwania i okres pr\u00f3bny stanowi\u0105 dwa odr\u0119bne instytucje prawne. <\/p>\n\n Uwaga praktyczna<\/strong><\/p>\n\n Przy sporz\u0105dzaniu um\u00f3w o prac\u0119 na czas okre\u015blony<\/strong> nale\u017cy zatem zadba\u0107 o to, aby okres pr\u00f3bny zosta\u0142 ustalony w spos\u00f3b proporcjonalny <\/strong>, z uwzgl\u0119dnieniem ca\u0142kowitej d\u0142ugo\u015bci okresu obowi\u0105zywania umowy, stopnia z\u0142o\u017cono\u015bci wykonywanej pracy oraz okoliczno\u015bci danego przypadku. Nie ma tu \u017cadnej sztywnej zasady. Nale\u017cy raczej wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 d\u0142ugo\u015b\u0107 i charakter stosunku pracy na czas okre\u015blony. W przypadku zada\u0144 o bardziej z\u0142o\u017conym charakterze za proporcjonalny uzna si\u0119 d\u0142u\u017cszy okres pr\u00f3bny ni\u017c w przypadku prostych zada\u0144, kt\u00f3rych pracownicy mog\u0105 si\u0119 nauczy\u0107 w ci\u0105gu kilku dni. <\/p>\n\n Uzgodnienie zbyt d\u0142ugiego okresu pr\u00f3bnego (maksymalnie 6 miesi\u0119cy, \u00a7 622 ust. 3 BGB) w stosunku do czasu trwania umowy na czas okre\u015blony mo\u017ce spowodowa\u0107, \u017ce stosunek pracy mo\u017ce wprawdzie zosta\u0107 rozwi\u0105zany w trakcie okresu pr\u00f3bnego bez formalnej przyczyny, jednak z zachowaniem okresu wypowiedzenia zale\u017cnego od uzgodnionego w umowie lub ustawowego (minimalnego) okresu wypowiedzenia w odniesieniu do okres\u00f3w po up\u0142ywie okresu pr\u00f3bnego.<\/p>\n\n