Przejęcie niemieckiej firmy z sektora Mittelstand — Marius Rosenberg omawia ten temat w 12. numerze magazynu „LIR Magazine for Germany” (The Legal Industry Reviews). Ta cyfrowa publikacja powstaje we współpracy z wiodącymi niemieckimi kancelariami prawnymi specjalizującymi się w prawie gospodarczym i przedstawia aktualne zmiany w branży prawniczej.
Przejęcie niemieckiej firmy z sektora Mittelstand: pięć pułapek prawnych dla inwestorów międzynarodowych
Niemiecki Mittelstand, składający się głównie z małych i średnich przedsiębiorstw, z których wiele jest firmami rodzinnymi, pozostaje atrakcyjnym celem dla międzynarodowych inwestorów. Firmy te łączą w sobie wiedzę techniczną, ugruntowane relacje z klientami oraz silną pozycję rynkową. Ponieważ wielu właścicieli firm zbliża się do wieku emerytalnego, transakcje związane z sukcesją stwarzają dodatkowe możliwości przejęć.
Jednak przejęcie niemieckiej firmy z sektora Mittelstand wiąże się ze specyficznymi wyzwaniami prawnymi. Międzynarodowi nabywcy powinni wziąć pod uwagę pięć kluczowych obszarów podczas planowania swoich transakcji.
1. Rola sprzedającego po sfinalizowaniu transakcji
W wielu przedsiębiorstwach z sektora Mittelstand sprzedający udziałowiec pozostaje ściśle zaangażowany w bieżącą działalność firmy. Relacje, know-how techniczne i wiedza strategiczna mogą być skoncentrowane w rękach jednej osoby, a nie w pełni zakorzenione w organizacji.
Odejście sprzedającego po sfinalizowaniu transakcji może zatem wiązać się z pewnym ryzykiem. Nabywcy powinni dokładnie przeanalizować zależność od kluczowych osób, nieudokumentowaną wiedzę specjalistyczną oraz powiązania z podmiotami powiązanymi, w tym umowy, aktywa lub własność intelektualną związane ze sprzedającym udziałowcem.
W przypadku występowania takich zależności należy uzgodnić odpowiednie warunki przejściowe. Mogą one obejmować określony okres przekazania obowiązków, ustalenia dotyczące doradztwa oraz środki mające na celu przekazanie spółce odpowiedniej wiedzy specjalistycznej i relacji biznesowych.
2. Poświadczenie notarialne w Niemczech wymaga starannego planowania
Wiele przedsiębiorstw z sektora Mittelstand działa jako spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (GmbH). Nabycie udziałów w spółkach GmbH zazwyczaj wymaga poświadczenia notarialnego. Dla inwestorów międzynarodowych może to stanowić dodatkowy, nieznany dotąd element komplikujący transakcję.
Mogą pojawić się pytania dotyczące pełnomocnictw, dowodów uprawnień spółek oraz zagranicznych dokumentów korporacyjnych. W zależności od struktury transakcji i rodzaju dokumentów, dokumenty zagraniczne mogą również wymagać określonych form poświadczenia lub uwierzytelnienia, zanim będą mogły zostać wykorzystane w Niemczech.
Międzynarodowi nabywcy powinni zatem już na wczesnym etapie procesu zaangażować niemieckiego notariusza i koordynować kwestie związane z podpisywaniem dokumentów równolegle z negocjowaniem dokumentów transakcyjnych.
3. Zobowiązania z tytułu zatrudnienia i emerytur
Niemieckie prawo pracy zapewnia pracownikom znaczną ochronę. W przypadku transakcji dotyczących przeniesienia przedsiębiorstwa § 613a niemieckiego kodeksu cywilnego zasadniczo przewiduje automatyczne przeniesienie istniejących stosunków pracy na podmiot przejmujący.
W przypadku transakcji dotyczących udziałów pracodawca pozostaje ten sam, ale istniejące zobowiązania i odpowiedzialność z tytułu zatrudnienia pozostają w ramach przejmowanego przedsiębiorstwa.
Zobowiązania z tytułu pracowniczych programów emerytalnych wymagają dokładnej analizy, zwłaszcza w przypadku firm rodzinnych o ugruntowanej pozycji, gdzie dotychczasowe ustalenia mogą stanowić poważne długoterminowe ryzyko finansowe. Nabywcy powinni również zapoznać się z układami zbiorowymi, ustaleniami dotyczącymi rad zakładowych oraz obowiązkami w zakresie konsultacji z pracownikami.
4. Ukryte zobowiązania i ograniczona przejrzystość
Przedsiębiorstwa z sektora Mittelstand często charakteryzują się uproszczonymi strukturami zarządzania i mniej sformalizowanymi procesami sprawozdawczymi niż większe korporacje, co sprawia, że prawna analiza due diligence jest szczególnie trudna.
Potencjalne ryzyka obejmują nieudokumentowane transakcje z podmiotami powiązanymi, pożyczki od udziałowców, ryzyko podatkowe, kwestie dotyczące własności praw własności intelektualnej oraz niedostatecznie udokumentowane procedury zgodności z przepisami.
Należy również zwrócić uwagę na zależności od sprzedających udziałowców, w tym gwarancje osobiste, nieformalne porozumienia biznesowe oraz własność intelektualną znajdującą się poza spółką docelową.
5. Wymogi dotyczące kontroli inwestycji zagranicznych
Międzynarodowi nabywcy muszą uwzględnić niemieckie przepisy dotyczące kontroli inwestycji zagranicznych.
Zgodnie z niemieckim rozporządzeniem w sprawie handlu zagranicznego i płatności (Außenwirtschaftsverordnung) przejęcia dokonywane przez inwestorów spoza UE mogą podlegać kontroli rządowej. W zależności od działalności podmiotu docelowego odpowiednie progi praw głosu mogą wynosić zaledwie 10 lub 20 procent. Niektóre przejęcia związane z sektorem obronnym podlegają odrębnym zasadom kontroli.
Wymogi dotyczące zgłoszeń, terminy przeglądu oraz ograniczenia dotyczące finalizacji transakcji należy ocenić na wczesnym etapie, zwłaszcza w przypadku przedsiębiorstw działających w sektorach wrażliwych lub o znaczeniu strategicznym.
Wnioski
Przejęcie niemieckiej firmy z sektora Mittelstand stwarza znaczne możliwości, ale wymaga zrozumienia cech prawnych i strukturalnych przedsiębiorstw rodzinnych.
Wczesna analiza due diligence, staranne zaprojektowanie struktury transakcji oraz dostosowane do potrzeb zabezpieczenia umowne mają zasadnicze znaczenie dla zarządzania ryzykiem, zachowania wartości przedsiębiorstwa oraz zapewnienia pomyślnego przebiegu przejęcia.